Không có nơi nào ở Kyoto khiến mình choáng ngợp về mặt thị giác như khoảnh khắc bước vào chính điện Sanjusangendo và nhìn thấy 1001 pho tượng Quan Âm nghìn tay xếp thành hàng dài tít tắp, lấp lánh ánh vàng trong ánh sáng mờ ảo. Được xây dựng từ năm 1164 dưới thời Thiên hoàng Go-Shirakawa và tái thiết năm 1266 sau hỏa hoạn, ngôi chùa mang tên chính thức Rengeo-in (“Liên Hoa Vương Viện”) này còn giữ kỷ lục là công trình gỗ dài nhất Nhật Bản. Bài viết này mình chia sẻ toàn bộ kinh nghiệm khám phá Sanjusangendo: lịch sử, ý nghĩa của 1001 pho tượng, lễ hội bắn cung Toshiya, và những lưu ý quan trọng khi tham quan.
Lịch Sử Hình Thành: Từ Thời Thiên Hoàng Go-Shirakawa
Sanjusangendo được xây dựng lần đầu vào năm 1164 theo lệnh của Thiên hoàng đã thoái vị Go-Shirakawa, người có mối liên hệ sâu sắc với Phật giáo và mong muốn tạo dựng một thánh địa thanh tịnh để tu tập. Công trình gốc bị thiêu rụi trong trận hỏa hoạn năm 1249, may mắn cứu được 124 pho tượng nguyên bản, và toàn bộ chùa được tái thiết hoàn chỉnh vào năm 1266 dưới sự chỉ đạo của các nghệ nhân điêu khắc bậc thầy Unkei và con trai Tankei. Tên gọi “Sanjusangendo” (三十三間堂) theo nghĩa đen là “sảnh đường 33 gian”, xuất phát từ cách chia không gian chính điện thành 33 khoang bằng các hàng cột gỗ – con số 33 cũng mang ý nghĩa Phật giáo sâu sắc, tượng trưng cho 33 hóa thân mà Quan Thế Âm Bồ Tát có thể biến hiện để cứu độ chúng sinh.
1001 Tượng Quan Âm: Kiệt Tác Điêu Khắc Phật Giáo
Điểm nhấn tuyệt đối của Sanjusangendo là 1001 pho tượng gỗ Thiên Thủ Quan Âm (Kannon nghìn tay) được xếp thành 10 hàng, mỗi hàng 50 tượng ở hai bên pho tượng trung tâm lớn. Trong số này, 124 pho là tượng nguyên bản từ thế kỷ 12 được cứu thoát khỏi trận hỏa hoạn năm 1249, số còn lại được các nghệ nhân thời Kamakura chế tác bổ sung trong thế kỷ 13. Mỗi pho tượng cao khoảng 165-167cm, được chạm khắc tỉ mỉ với nhiều chi tiết khác nhau trên khuôn mặt – theo truyền thuyết dân gian, du khách luôn có thể tìm thấy ít nhất một gương mặt tượng trông giống người thân đã khuất của mình nếu quan sát đủ kỹ. Chính sự kết hợp giữa quy mô đồ sộ và độ tinh xảo trong từng chi tiết chạm khắc đã khiến UNESCO cùng giới nghiên cứu lịch sử nghệ thuật xếp Sanjusangendo vào danh sách những di sản điêu khắc Phật giáo quan trọng bậc nhất châu Á, ngang hàng với các công trình nổi tiếng khác tại Nara và Kyoto.
Tượng Senju Kannon Trung Tâm Của Nghệ Nhân Tankei
Ngự giữa trung tâm hàng nghìn pho tượng nhỏ là bức tượng Senju Kannon lớn, được nghệ nhân Tankei – con trai của bậc thầy điêu khắc Unkei – hoàn thành vào năm 1254 khi ông đã 82 tuổi. Đây được coi là kiệt tác đỉnh cao trong sự nghiệp của Tankei và là một trong những báu vật quốc gia (Kokuho) quan trọng nhất của Nhật Bản. Pho tượng cao hơn 3m, được chế tác theo kỹ thuật yosegi-zukuri (ghép nhiều khối gỗ nhỏ) đặc trưng của điêu khắc Phật giáo thời Kamakura, thể hiện trình độ kỹ thuật và tính thẩm mỹ đỉnh cao của giai đoạn này.
Công Trình Gỗ Dài Nhất Nhật Bản
Ngoài giá trị nghệ thuật của các pho tượng, bản thân kiến trúc chính điện Sanjusangendo cũng là một kỷ lục đáng chú ý: với chiều dài khoảng 120m, đây là công trình bằng gỗ dài nhất còn tồn tại tại Nhật Bản. Thiết kế mái ngói cong nhẹ nhàng đặc trưng cùng màu sơn đỏ son bên ngoài tạo nên vẻ ngoài trang nghiêm nhưng không kém phần tinh tế, hài hòa với không gian vườn cây xung quanh. Lưu ý quan trọng: chụp ảnh bên trong chính điện hoàn toàn bị cấm để bảo tồn các pho tượng cổ, nên toàn bộ hình ảnh về hàng tượng Quan Âm hiện có đều là tư liệu lịch sử được lưu giữ từ trước khi quy định này được áp dụng.
28 Vị Thần Hộ Pháp Và 2 Tượng Thần Gió Sấm
Ngoài 1001 pho tượng Quan Âm, chính điện Sanjusangendo còn lưu giữ 28 pho tượng thần hộ pháp (Nijuhachi Bushu) đứng canh gác phía trước hàng tượng chính, cùng hai pho tượng nổi tiếng Fujin (thần gió) và Raijin (thần sấm) đặt ở hai đầu dãy tượng. Tất cả những pho tượng này đều được công nhận là Bảo vật Quốc gia (Kokuho) của Nhật Bản, biến Sanjusangendo trở thành một trong những nơi tập trung mật độ báu vật điêu khắc Phật giáo cao nhất cả nước chỉ trong một công trình duy nhất. Các tượng thần hộ pháp được tạc với biểu cảm dữ tợn, cơ bắp cuồn cuộn đầy sức sống, tương phản rõ rệt với vẻ từ bi, thanh thoát của các pho tượng Quan Âm phía sau.
Lễ Hội Bắn Cung Toshiya: Di Sản Từ Thời Edo
Phía sau chính điện, khoảng sân dài phía Tây tòa nhà từng là nơi diễn ra một sự kiện lịch sử thú vị: vào thời Edo, một võ sĩ samurai tên Asaoka Heibei đã bắn liên tiếp 51 mũi tên xuyên suốt chiều dài mái hiên chính điện, khai sinh ra lễ hội bắn cung mang tên Toshiya. Ngày nay, vào ngày Chủ nhật gần rằm tháng Giêng hàng năm, chùa tổ chức lễ hội Omato Taikai – nơi hàng nghìn cung thủ trẻ tuổi (thường vừa tròn 20, đánh dấu lễ trưởng thành) mặc kimono truyền thống thi bắn hai mũi tên vào bia đặt cách xa khoảng 60m. Đây là một trong những sự kiện văn hóa truyền thống đáng xem nhất nếu bạn có dịp ghé Kyoto vào giữa tháng 1.
Nghi lễ rửa tội bằng cành liễu chữa đau đầu
Một phong tục độc đáo khác gắn liền với Sanjusangendo là nghi lễ “Yanagi no O-Harai” (rửa tội bằng cành liễu) được tổ chức vào giữa tháng 1 hàng năm, trùng với thời điểm diễn ra lễ hội Toshiya. Theo truyền thuyết, Thiên hoàng Go-Shirakawa từng mắc chứng đau đầu kinh niên và đã được chữa khỏi sau khi cầu nguyện tại đây, từ đó hình thành tục lệ các nhà sư dùng cành liễu nhúng nước thánh vẩy lên đầu tín đồ để cầu mong xua tan bệnh tật, đặc biệt là chứng đau đầu. Đây là một trong những nghi lễ dân gian lâu đời hiếm hoi vẫn được duy trì đều đặn cho đến ngày nay. Nhiều gia đình Nhật Bản vẫn duy trì thói quen đưa con cái đến tham dự nghi lễ này mỗi năm như một phần của truyền thống cầu an đầu năm mới.
Cách Di Chuyển Và Thông Tin Tham Quan
Sanjusangendo nằm ở khu vực phía Đông Kyoto, gần công viên Kyoto National Museum, có thể đến bằng xe bus thành phố tuyến 100, 206, 208 xuống trạm Sanjusangendo-mae, hoặc đi bộ khoảng 10 phút từ ga Keihan Shichijo. Chùa mở cửa từ 8h-17h (mùa hè) hoặc 9h-16h (mùa đông), vé vào cổng khoảng 600 yên cho người lớn. Nên dành khoảng 45-60 phút để tham quan trọn vẹn hàng tượng và đọc các bảng thông tin giải thích ý nghĩa lịch sử. Khu vực này cũng rất gần chùa Kiyomizu-dera, thuận tiện để kết hợp thành lịch trình khám phá khu Higashiyama trong cùng một buổi.
Kết Hợp Với Các Điểm Đến Khác Trong Ngày
Một lịch trình lý tưởng mình gợi ý: buổi sáng tham quan Sanjusangendo, sau đó đi bộ hoặc bắt xe bus đến khu Higashiyama để ghé thăm Kiyomizu-dera và dạo bộ qua các con phố cổ Ninenzaka-Sannenzaka, kết thúc buổi chiều tại chợ Nishiki để thưởng thức ẩm thực đường phố trước khi về khách sạn nghỉ ngơi. Xem thêm các gợi ý lịch trình khác trong cẩm nang du lịch Kyoto toàn tập để sắp xếp hành trình phù hợp với thời gian bạn có.
Câu Hỏi Thường Gặp
Sanjusangendo có bao nhiêu tượng Quan Âm?
Chùa lưu giữ 1001 pho tượng Thiên Thủ Quan Âm, trong đó 124 pho là nguyên bản từ thế kỷ 12 được cứu thoát khỏi hỏa hoạn năm 1249, số còn lại được chế tác bổ sung trong thế kỷ 13.
Có được chụp ảnh bên trong chính điện không?
Không, chụp ảnh bên trong chính điện hoàn toàn bị cấm để bảo tồn các pho tượng cổ có tuổi đời hơn 800 năm.
Tên gọi Sanjusangendo có ý nghĩa gì?
Sanjusangendo nghĩa là “sảnh đường 33 gian”, xuất phát từ cách chia chính điện thành 33 khoang bằng hàng cột gỗ, con số cũng tượng trưng cho 33 hóa thân của Quan Thế Âm Bồ Tát.
Lễ hội Toshiya diễn ra khi nào?
Lễ hội bắn cung Omato Taikai được tổ chức vào ngày Chủ nhật gần rằm tháng Giêng hàng năm, với sự tham gia của hàng nghìn cung thủ trẻ tuổi trong trang phục kimono truyền thống.
Vé vào cổng Sanjusangendo bao nhiêu tiền?
Khoảng 600 yên cho người lớn, chùa mở cửa từ 8h-17h vào mùa hè và 9h-16h vào mùa đông.
