Giữa nhịp sống hiện đại, tấp nập của Đài Bắc, chùa Long Sơn (Longshan Temple, 龍山寺) vẫn đứng vững như một chứng nhân lịch sử gần 300 năm, là nơi hội tụ tín ngưỡng, kiến trúc và văn hóa đặc trưng nhất của cộng đồng người Hoa di cư từ Phúc Kiến. Đây không chỉ là ngôi chùa cổ nhất còn nguyên vẹn ở Đài Bắc mà còn là một trong những điểm đến tâm linh được du khách quốc tế ghé thăm nhiều nhất khi đến thành phố này.
Mình đã có dịp ghé thăm chùa Long Sơn vào cả ban ngày lẫn buổi tối trong chuyến đi Đài Bắc, và mỗi khung giờ đều mang lại một trải nghiệm khác biệt: ban ngày là không khí trang nghiêm với dòng người thành kính dâng hương, còn buổi tối là khung cảnh lung linh huyền ảo dưới ánh đèn vàng ấm áp. Bài viết này tổng hợp đầy đủ lịch sử hình thành, kiến trúc đặc sắc, văn hóa thờ cúng – xin xăm, cách di chuyển và những lưu ý cần biết khi tham quan.
Chùa Long Sơn ở đâu và có ý nghĩa gì với Đài Bắc?
Chùa Long Sơn tọa lạc tại quận Vạn Hoa (Wanhua), một trong những khu vực lâu đời nhất của Đài Bắc, thuộc khu phố cổ Mengjia (Bang Kah) – nơi từng là trung tâm giao thương sầm uất bậc nhất thành phố vào thế kỷ 18-19. Không giống các điểm tham quan mang tính giải trí như Taipei 101 hay chợ đêm Sĩ Lâm, Long Sơn Tự mang một giá trị hoàn toàn khác: đây là trung tâm tôn giáo, hành chính và tự vệ cộng đồng của toàn bộ khu vực Mengjia trong suốt nhiều thế kỷ.
Ngày nay, chùa Long Sơn được công nhận là di tích lịch sử cấp thành phố của Đài Bắc từ ngày 19/8/1985, và là một trong những địa điểm hành hương tâm linh quan trọng nhất trên toàn Đài Loan, thu hút cả người dân địa phương lẫn du khách nước ngoài tò mò về văn hóa tín ngưỡng dân gian Đài Loan.
Lịch sử hình thành: từ năm 1738 đến nay
Chùa Long Sơn được xây dựng vào năm 1738 bởi những người nhập cư đến từ ba huyện Tấn Giang (Jinjiang), Nam An (Nan’an) và Huệ An (Hui’an) thuộc phủ Tuyền Châu (Quanzhou), tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Đối với những người xa xứ khi đó, ngôi chùa không đơn thuần là nơi thờ cúng mà còn là trụ sở tinh thần, nơi thành lập các hội quán đồng hương, giải quyết tranh chấp cộng đồng và tổ chức lực lượng tự vệ bảo vệ khu phố trước nạn cướp bóc, loạn lạc thời bấy giờ. Chính nhờ vai trò trung tâm này mà khu vực xung quanh chùa dần trở nên thịnh vượng, hình thành nên phố cổ Mengjia sầm uất.
Trải qua hơn 280 năm, chùa đã nhiều lần bị hư hại bởi thiên tai (động đất, bão lũ) và chiến tranh, đáng chú ý nhất là trong Thế chiến II, khi ngôi chùa bị máy bay ném bom của quân Đồng minh (Mỹ) phá hủy nghiêm trọng trong đợt không kích Đài Bắc. Tuy nhiên, điều kỳ diệu mà người dân địa phương vẫn truyền tai nhau là bức tượng Quan Thế Âm Bồ Tát ở chính điện vẫn nguyên vẹn không hề hấn gì sau vụ ném bom, càng củng cố thêm niềm tin tâm linh của cộng đồng vào sự linh thiêng của ngôi chùa.
Lần trùng tu quy mô lớn quan trọng nhất diễn ra vào năm 1920, dưới sự chỉ đạo của kiến trúc sư nổi tiếng Vương Ích Thuận (Wang Yi-shun). Chính lần trùng tu này đã định hình nên diện mạo kiến trúc tinh xảo mà du khách chiêm ngưỡng ngày nay, với trần bát giác ở tiền điện, mái ngói lầu chuông và trần tròn ở chính điện được đánh giá là những chi tiết kiến trúc đặc biệt xuất sắc.
Kiến trúc độc đáo theo phong cách Mân Nam
Chùa Long Sơn được xây dựng theo phong cách kiến trúc Mân Nam (miền Nam Phúc Kiến) đặc trưng, với bố cục tổng thể tạo thành hình chữ “Hồi” (回) khép kín – một cách bố trí rất được coi trọng trong kiến trúc chùa chiền truyền thống Trung Hoa. Toàn bộ quần thể được chia thành nhiều lớp không gian nối tiếp nhau: sơn môn (cổng chùa), miếu trình, tiền điện, trung đình (sân giữa), đại điện (chính điện), hậu đình và hậu điện.
Chi tiết chạm khắc tinh xảo
Điều khiến du khách choáng ngợp nhất khi bước vào chùa Long Sơn chính là mật độ dày đặc của các chi tiết chạm khắc: những bức phù điêu bằng đá, gỗ chạm khắc cảnh trong kinh Phật và truyền thuyết dân gian, các bức tranh khảm sứ (giao chỉ tao) sống động nhiều màu sắc, cùng vô số tượng rồng uốn lượn trên nóc mái, cột trụ và lan can. Đây là đặc điểm tiêu chuẩn của các ngôi chùa theo phong cách Phúc Kiến – Đài Loan, thể hiện tay nghề điêu khắc thủ công đỉnh cao của các nghệ nhân thời bấy giờ.
Bố cục sân trong nhiều lớp
Đi qua cổng chính, du khách sẽ lần lượt băng qua các khoảng sân trong rộng rãi, mỗi lớp sân đóng vai trò như một không gian chuyển tiếp giữa cõi trần và cõi thiêng liêng. Cách bố trí này không chỉ mang ý nghĩa phong thủy mà còn tạo ra hiệu ứng thị giác ấn tượng, khiến ngôi chùa trông có chiều sâu và quy mô hoành tráng hơn nhiều so với diện tích thực tế.
Văn hóa thờ cúng: nơi hội tụ Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian
Một điều thú vị khiến chùa Long Sơn khác biệt so với nhiều ngôi chùa thuần Phật giáo là ở đây thờ cúng kết hợp cả ba hệ thống tín ngưỡng: Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian Đài Loan. Vị thần chính được thờ tại chính điện là Quan Thế Âm Bồ Tát (Quán Âm), nhưng xung quanh khuôn viên chùa còn có hơn 100 vị thần thánh khác được thờ phụng, bao gồm Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu) – vị thần bảo hộ ngư dân và người đi biển, Văn Xương Đế Quân – thần học vấn, Nguyệt Lão – thần se duyên, cùng nhiều vị thần bảo hộ khác cho từng khía cạnh đời sống như sức khỏe, tài lộc, công danh.
Chính vì sự đa dạng tín ngưỡng này mà chùa Long Sơn thu hút đủ mọi tầng lớp người đến cầu nguyện: từ học sinh sinh viên cầu thi cử đến nơi đây xin Văn Xương Đế Quân, các cặp đôi trẻ đến cầu duyên tại điện thờ Nguyệt Lão, cho đến người kinh doanh buôn bán đến cầu tài lộc bình an.
Nghi thức xin xăm và gieo quẻ âm dương
Một trải nghiệm văn hóa đặc sắc mà du khách nên thử khi đến chùa Long Sơn là nghi thức xin xăm (xin quẻ). Cách thực hiện khá đơn giản: đầu tiên bạn thắp hương khấn vái trước ban thờ, trình bày rõ điều mình muốn hỏi (công việc, tình duyên, sức khỏe…). Sau đó, bạn lấy hai mảnh gỗ hình âm dương (gọi là “keo bôi” hay “bwa bwei”), thành tâm khấn nguyện rồi ném xuống đất. Nếu kết quả là một mảnh úp, một mảnh ngửa – nghĩa là thần linh đã đồng ý cho bạn xin quẻ, bạn tiếp tục rút một thẻ tre đánh số từ ống đựng.
Với mỗi số thẻ tre rút được, bạn đến bàn giải quẻ (thường có người hoặc màn hình tra cứu) để nhận được nội dung lời sấm ứng với số đó. Điều thú vị là ngày nay chùa Long Sơn đã tích hợp cả hệ thống tra cứu bằng màn hình cảm ứng hiện đại song song với ống tre truyền thống, giúp du khách nước ngoài không đọc được chữ Hán cổ vẫn có thể hiểu được ý nghĩa lời giải quẻ của mình.
Cách di chuyển đến chùa Long Sơn
Chùa Long Sơn nằm ngay sát ga tàu điện ngầm cùng tên – ga Longshan Temple (龍山寺站) thuộc tuyến Bản Nam (Bannan Line, màu xanh lam). Đây là một trong những điểm tham quan hiếm hoi ở Đài Bắc mà bạn gần như không cần đi bộ xa: chỉ cần ra khỏi cửa 1 của ga là đã nhìn thấy cổng chùa ngay trước mắt.
Nếu đang ở khu vực Thập Phần hoặc các điểm tham quan phía bắc thành phố, bạn có thể kết hợp đi tàu điện ngầm về trung tâm rồi chuyển tuyến Bản Nam để đến đây, tổng thời gian di chuyển thường không quá 40-50 phút tùy điểm xuất phát.
Thời gian tham quan lý tưởng và lưu ý khi ghé thăm
Chùa Long Sơn mở cửa khá sớm, thường từ 6h sáng đến 22h đêm, và không thu phí vào cửa. Theo kinh nghiệm cá nhân, có hai khung giờ đáng để trải nghiệm nhất:
Buổi sáng sớm (6h-8h)
Đây là lúc người dân địa phương đến dâng hương nhiều nhất trước khi đi làm, không khí trang nghiêm, tĩnh lặng, rất thích hợp để cảm nhận đời sống tâm linh thường nhật của người Đài Loan.
Buổi tối (19h-21h)
Khi đèn lồng và hệ thống chiếu sáng được bật lên, toàn bộ ngôi chùa như khoác lên mình một diện mạo khác – lung linh, huyền ảo và đầy chất thơ. Đây cũng là khung giờ mình cho là đẹp nhất để chụp ảnh.
Một số lưu ý quan trọng: nên ăn mặc kín đáo, lịch sự khi vào khuôn viên chùa; giữ yên lặng, tránh nói chuyện lớn tiếng hoặc gây ồn ào; nếu muốn chụp ảnh người đang hành lễ, hãy xin phép trước hoặc giữ khoảng cách tôn trọng; và tuyệt đối không chạm vào các bức tượng, đồ thờ cúng.
Khám phá khu phố cổ Mengjia xung quanh chùa
Sau khi tham quan chùa, đừng vội rời đi ngay – khu phố cổ Mengjia xung quanh còn ẩn chứa nhiều điều thú vị khác: chợ đêm Hoa Tây Nhai (Huaxi Street) nổi tiếng với các món ăn đường phố và một thời gắn liền với hình ảnh “phố rắn” độc đáo, cùng nhiều cửa hàng thuốc bắc, đồ thờ cúng truyền thống lâu đời nằm rải rác trong các con hẻm nhỏ. Đây là khu vực lý tưởng để cảm nhận trọn vẹn hơi thở lịch sử của Đài Bắc xưa, đối lập hoàn toàn với sự hiện đại, sang trọng của khu Tín Nghĩa nơi có Taipei 101.
Câu Hỏi Thường Gặp
Chùa Long Sơn được xây dựng từ khi nào?
Chùa được xây dựng vào năm 1738 bởi những người nhập cư từ ba huyện Tấn Giang, Nam An và Huệ An thuộc phủ Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, tính đến nay đã hơn 280 năm tuổi.
Vào chùa Long Sơn có mất phí không?
Không, chùa Long Sơn mở cửa tự do cho tất cả du khách tham quan, không thu bất kỳ khoản phí vào cửa nào, mở cửa từ khoảng 6h sáng đến 22h đêm hàng ngày.
Đi đến chùa Long Sơn bằng cách nào thuận tiện nhất?
Cách dễ nhất là đi MRT tuyến Bản Nam (màu xanh lam), xuống ngay tại ga Longshan Temple (龍山寺站), ra cửa 1 là đến ngay cổng chùa mà không cần đi bộ xa.
Chùa Long Sơn thờ những vị thần nào?
Chính điện thờ Quan Thế Âm Bồ Tát, ngoài ra chùa còn thờ hơn 100 vị thần khác kết hợp giữa Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian, như Thiên Hậu Thánh Mẫu, Văn Xương Đế Quân và Nguyệt Lão.
Xin xăm tại chùa Long Sơn thực hiện như thế nào?
Bạn khấn vái trước ban thờ, ném hai mảnh gỗ âm dương xuống đất để xin phép thần linh, nếu được một mảnh úp một mảnh ngửa thì rút một thẻ tre đánh số rồi đối chiếu với bảng giải quẻ (có cả màn hình cảm ứng hiện đại) để biết lời giải đáp.
1 Bình luận